خانهسخن سردبیر

چرا چابهار از لیست تحریم امریکا معاف شد؟

۲۵ اردیبهشت امسال خبری به نقل از خبرگزاری فارس در پایگاه خبری، تحلیلی خط سوم منتشر شد که حکایت از تمدید  معافیت بندر چابهار از تحریم‌های اعمال شده‌ی اخیر  برای ۹۰ روز توسط ترامپ داشت. در متن آن خبر آمده بود که در دیدار صلاح‌الدین ربانی وزیر امورخارجه افغانستان با معاون وزیر خارجه آمریکا، آلیس ولز عنوان می‌کند که بندر چابهار به مدت ۹۰ روز از معافیت اعمال تحریم‌ها بهره‌مند میشود. معافیتی که هفته گذشته به نقل از روزنامه واشنگتن‌پست  از شش مقام دولت آمریکا - بدون ذکر نام - عنوان شد که ترامپ در جریان جلسه‌ای در کاخ سفید، به پیشنهاد استیو منوشن، وزیر خزانه‌داری، برای تمدید معافیت‌ها موافقت کرده است. حال سوال مهم اینجاست؛ مگر چابهار کجاست که تا این حد مورد توجه امریکا و افغانستان قرار گرفته است؟

۲۵ اردیبهشت امسال خبری به نقل از خبرگزاری فارس در پایگاه خبری، تحلیلی خط سوم منتشر شد که حکایت از تمدید  معافیت بندر چابهار از تحریم‌های اعمال شده‌ی اخیر  برای ۹۰ روز توسط ترامپ داشت.

در متن آن خبر آمده بود که در دیدار صلاح‌الدین ربانی وزیر امورخارجه افغانستان با معاون وزیر خارجه آمریکا، آلیس ولز عنوان می‌کند که بندر چابهار به مدت ۹۰ روز از معافیت اعمال تحریم‌ها بهره‌مند میشود.
معافیتی که هفته گذشته به نقل از روزنامه واشنگتن‌پست  از شش مقام دولت آمریکا – بدون ذکر نام – عنوان شد که ترامپ در جریان جلسه‌ای در کاخ سفید، به پیشنهاد استیو منوشن، وزیر خزانه‌داری، برای تمدید معافیت‌ها موافقت کرده است.

حال سوال مهم اینجاست؛ مگر چابهار کجاست که تا این حد مورد توجه امریکا و افغانستان قرار گرفته است؟

چابهار تنها بندر اقیانوسی ایران است که در کرانه دریای مکران و آب‌های گرم اقیانوس هند در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. معتدل‌ترین هوای جنوب کشور را می‌توان در این  کرانه اقیانوسی کشور یافت. در چهاربهار یا چابهار جاذبه‌های توریستی مغفول مانده‌ای وجود دارد که نمونه آن در جهان بسیار کمیاب است. از کوه‌های مریخی که نمونه‌اش در آمریکای جنوبی است تا تلاقی کویر و دریا که در آفریقا مشابه آن قابل رویت است، جمله‌گی از جاذبه‌های چابهار هستند.

همجواری منطقه آزاد چابهار با دریا، نزدیکی به مدار رأس‌السرطان و قرار گرفتن در مسیر بادهای موسمی شبه قاره هند و جبهه‌های استوایی موجب شده است که دارای آب هوایی گرمسیری معتدل با رطوبت نسبی باشد. این منطقه گرم‌ترین نقطه کشور در زمستان و خنک‌ترین بندر جنوبی ایران در تابستان است. بندر چابهار را همواره با بندر میامی امریکا به لحاظ آب و هوایی یکسان توصیف کرده‌اند. آری اینها که گفته شد از بندر محروم چابهار ایران بود که به دلیل نداشتن زیرساخت‌های لازم برای گردشگری، از مکانی ثروتمند که می‌توانست ارزآوری خوبی برای ایران داشته باشد به بندری محروم تبدیل شده است. اما قطعا معافیت امریکا به دلایل فوق نبوده و وزیرخارجه افغانستان و معاون وزیر امریکا نیز به این واسطه درباره‌اش صحبت نکرده‌اند.

واقعیت آن است که چابهار تنها بندر ایران است که بی واسطه به اقیانوس راه دارد و همچنین یگانه بندر آب عمیق ایران نیز به شمار می‌رود. تعداد بنادری که در خلیج‌فارس در آب عمیق قرار دارند کم و انگشت شمار هستند. بنادری همچون جبل‌علی در امارات و دمام در عربستان. اگر بندر چابهار راه‌اندازی شود ایران از امارات بی‌نیاز خواهد شد. کشتی ها نیز برای عملیات سوختگیری نیازی به مراجعه به جبل علی و امارات نخواهند داشت. از سوی دیگر نیاز نیست کشتی های سنگین ابتدا به جبل‌علی بروند و پس از تقسیم شدن میان کشتی های کوچکتر راهی بنادر ایران شوند.
بندر چابهار می‌تواند کشور هند را از طریق ایران به آسیای مرکزی و اروپا متصل کند، آن هم بدون نیاز به پاکستان. به همین دلیل هند برای توسعه چابهار پیشقدم شده و اصرار دارد. کشور افغانستان نیز بی صبرانه منتظر راه اندازی بندر چابهار است تا تجارت خود را از این طریق تضمین کند. با توجه به اینکه افغانستان به آبهای آزاد دسترسی مستقیم ندارد و با عنایت به تعهدات امریکا در قبال این کشور، شاید بتوان اینگونه مدعی شد که ترامپ به دلیل رونق تجارت افغانستان، بندر چابهار را معاف از تحریم‌ها کرده است.

و اما در جبهه مقابل!
در جبهه مقابل، که دلخوشی از توسعه بندر چابهار ندارند، پاکستان، چین و امارات. قرار دارند. بندر گوادر در پاکستان درست ویژگی‌های چابهار را دارد. چین نیز نقشه هند در بندر چابهار را برای بندر گوادر برعهده گرفته و برای توسعه آن سرمایه‌گذاری می‌کند.

از چین و پاکستان که بگذریم، با امارات و عربستانی روبرو می‌شویم که فضای ایران در حاشیه خلیج فارس و دریای عمان آرزویشان است.  برای نمونه امارات در جبران نبود فضای کافی برای ساخت بندر، روی بنادر دنیا حساب ویژه ای باز کرده تا اهداف اقتصادی و سیاسی خود را محقق کند. شرکت world DP در امارات نیز در همین راستا تأسیس شد و تا امروز توانسته در ۴۰ کشور دنیا فعالیت کند. این شرکت در دهه ۱۹۹۰ بندری بزرگ در جیبوتی تاسیس کرد و در حال ساخت بندری دیگر در سومالی است. همچنین ائتلاف عربی علیه یمن از بندر آساب  بندری ساخته‌ی امارات در اریتره برای حمله به حوثی ها استفاده می کرد، بندری که می تواند نقطه آغاز حمله به حدیده نیز باشد. حدیده در یمن در کنار تنگه باب‌المندب یک نقطه استراتژیک بی‌همتاست که روزانه ۴/۸ میلیون بشکه نفت از آن عبور می کند. امارات سال ۲۰۰۸ قراردادی ۱۰۰ ساله با یمن  منعقد کرد که در جنگ، امارات را در موقعیت بی سابقه حتی بالاتر از عربستان قرار داد.

نتیجه اخلاقی:

بدون شک قدرت نظامی و دستگاه دیپلماسی در یک راستا بوده برای هر کشوری حکم دو شاخصه‌ی لازم در پیشبرد اهداف استراتژیک آن کشور را دارد. هر کدام از این دو شاخصه، به تنهایی بجز شعار و مصرف داخلی کاربرد دیگری نخواهند داشت. این مهم توصیه‌ای دوستانه به دلواپسانی‌ست که تا امروز نشان داده‌اند که فقط بر روی قدرت نظامی حساب باز کرده‌اند و اگر هم دستگاه دیپلماسی را هم بپذیرند، با نظامیان آنرا به رسمیت میشمرند.
حال آنکه هر کسی را بهر کاری ساختند. عملکرد امارات در بیست سال گذشته دقیقا مهر تاییدی بر این ادعاست.
و بدون شک اگر بندر چابهار و چابهارها به صورت جدی در مسیر توسعه قرار بگیرند، بسیاری از آنچه اماراتی‌ها دستکم در بندر جبل‌علی رشته‌اند، پنبه می کند.

سخن آخر:
آنچه امروز امارات با مشقت و با سرمایه‌گذاری بر روی کشورهای شمال آفریقا و … بدست آورده است، در ایران جزو نعمات خدادادی‌ست. بندر چابهار تا جایی برای امریکا بواسطه تعهداتش به افغانستان مهم است که از لیست تحریم خارج میشود. هند آمادگی ۱۰۰٪ سرمایه‌گذاری را دارد، برای افغانستان بهترین راه برای تجارت جهانی‌ست و برای ایران منطقه‌ای محروم که جز اخبار ناخوشایند همچون حوادث تروریستی سال گذشته خبر دیگری از آن شنیده نمی‌شود.

برچسب ها
دکمه بازگشت به بالا
بستن