خانهسخن سردبیر

کدام وحدت؟ با هم یا با من

هفته وحدت در ایران به فاصلهٔ میان ۱۲ ربیع‌الاول که سالگرد ولادت حضرت رسول (ص)، پیامبر اسلام بنا بر روایات اهل سنت است تا ۱۷ ربیع‌الاول که تاریخ ولادت ایشان بنا بر روایات موجود در شیعه است، گفته می‌شود. ایده شکل‌گیری هفته وحدت برای اولین بار پیش از انقلاب به پیشنهاد آیت الله سید علی خامنه‌ای در سیستان و بلوچستان باز می گردد. آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در خاطرات خود از زمان تبعید در ایرانشهر می گوید: من خودم در بلوچستان تبعید بودم… دستگاه‌ها نمی‌خواستند بگذارند تلاشی از سوی ما انجام بگیرد؛ اما در عین حال ما گفتیم بیایید کاری کنیم که یک نشانه‌ای از اتحاد شیعه و سنی را در این شهر نشان بدهیم؛ که این مسئلهٔ هفتهٔ وحدت – ولادت نبی اکرم در دوازدهم ربیع‌الاول به روایت اهل سنت، و در هفدهم ربیع‌الاول به روایت شیعه – آن روز به ذهن ما رسید و در ایرانشهر آن را عمل کردیم؛ یعنی از دوازدهم تا هفدهم جشن گرفتیم

کدام وحدت
هفته وحدت در ایران به فاصلهٔ میان ۱۲ ربیع‌الاول که سالگرد ولادت حضرت رسول (ص)، پیامبر اسلام بنا بر روایات اهل سنت است تا ۱۷ ربیع‌الاول که تاریخ ولادت ایشان بنا بر روایات موجود در شیعه است، گفته می‌شود. ایده شکل‌گیری هفته وحدت برای اولین بار پیش از انقلاب به پیشنهاد آیت الله سید علی خامنه‌ای در سیستان و بلوچستان باز می گردد. آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در خاطرات خود از زمان تبعید در ایرانشهر می گوید: من خودم در بلوچستان تبعید بودم… دستگاه‌ها نمی‌خواستند بگذارند تلاشی از سوی ما انجام بگیرد؛ اما در عین حال ما گفتیم بیایید کاری کنیم که یک نشانه‌ای از اتحاد شیعه و سنی را در این شهر نشان بدهیم؛ که این مسئلهٔ هفتهٔ وحدت – ولادت نبی اکرم در دوازدهم ربیع‌الاول به روایت اهل سنت، و در هفدهم ربیع‌الاول به روایت شیعه – آن روز به ذهن ما رسید و در ایرانشهر آن را عمل کردیم؛ یعنی از دوازدهم تا هفدهم جشن گرفتیم.

 

پس از پیروزی انقلاب نیز، آیت‌الله العظمی حسینعلی منتظری، با نوشتن نامه‌ای به عبدالمجید معادیخواه، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی وقت جمهوری اسلامی پیشنهاد می‌دهد فاصله زمانی میان روایت اهل سنت و روایت شیعیان از ولادت پیامبر اسلام، به عنوان «هفته وحدت» نامگذاری شود. پیشنهادی که با پذیزش و فرمان امام خمینی عملیاتی شده و نهایتا هفته وحدت نام می گیرد

در همین راستا جمعیتی با عنوان مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی شکل گرفت که هر ساله هر ساله در هفته وحدت، اقدام به برگزاری کنفرانس هفته وحدت می‌کند.

 

چرا وحدت؟

کلیه ادیان ابراهیمی که به حامیان خود وعده حضور یک منجی در جهت مبارزه با ظلم و جور و استقرار جهانی سرشار از عدل و داد را می دهند متاسفانه پس از فقد پیامبر شان به دو یا چند فرقه تبدیل شده‌اند.  نبی مکرم اسلام در این باره می فرماید همچون یهودیان که پس از موسی(ع) به ۷۱ فرقه و نصارا (مسیحیان) به ۷۲ فرقه تبدیل شدند اما من نیز پس از من به ۷۳ فرقه تبدیل میشوند که فقط یک فرقه از آن ۷۳ فقره بر حق هستند.(شاید ریشه اختلافات شیعه و سنی را از اینجا بتوان یافت)

 

حدیث افتراق:

متن حدیث: افترقت الیهود علی احدی و سبعین فرقه؛ فواحده فی الجنه وسبعون فی النّار؛ و افترقت النصاری علی اثنتین و سبعین فرقه؛ فاحدی و سبعون فی النار و واحده فی الجنه؛ و الذی نفس محمدٍ بیده، لتفرقنّ امّتی علی ثلاث و سبعین فرقه؛ واحده فی الجنه و ثنتان و سبعون فی النار؛ قوم یهود هفتاد و یک فرقه شدند که یک فرقه از آنان، به بهشت خواهد رفت و هفتاد فرقه دیگر، اهل جهنم است. و نصارا هفتاد و دو فرقه شدند که هفتاد و یک فرقه از آنان در جهنم خواهند بود و یک فرقه در بهشت. و قسم به کسی که جان محمّد در دست اوست، امّت من، هفتاد و سه فرقه خواهد شد؛ یک فرقه به بهشت می‌رود و هفتاد و دو فرقه به دوزخ.

شیعه و سنی دو مذهب بزرگ و شاخص در اسلام هستند که پیشینه شکل‌گیری شان به پس رحلت حضرت رسول (ص) -محمدبن عبدالله- در سال ۶۳۲ میلادی و بر سر جانشین ایشان در میان مسلمین باز می گردد.
مشاجره ای بر سر جانشینی رسول اکرم (ص) که در آن شیعیان با استناد به واقعه غدیرخم، معتقد هستند حضرت علی(ع) و فرزندانش تا ۱۲ نسل، جانشینان پیامبر(ص) هستند. از طرفی اهل سنت معتقد هستند جانشینان پیامبر(ص) ابوبکر صدیق، عمر ابن خطاب، عثمان ابن عفان، علی‌ابن ابی‌طالب و حسن ابن علی (سومین امام شیعیان) هستند که به خلفای راشدین معروف هستند.
حضرت علی(ع) داماد و از نزدیک‌ترین صحابه به حضرت رسول(ص) بود که شیعیان وی را نخستین امام و ولی خود پس رحلت حضرت محمد(ص) می دانند . بدین معنا که سه خلیفه پیش از وی حق رهبری جامعه اسلامی را از ایشان سلب کرده و حقش را پایمال کرده‌اند و حال آنکه حضرت علی(ع) در دوران مسوولیت سه خلیفه اول مسلمانان یعنی ابوبکر، عمر و عثمان، مشاور آنها بود و پشت سر آنها نماز می گذارد. روزی که مسلمین به خانه عثمان حمله کردند علی فرزندانش، حسنین را برای محافظت از سومین خلیفه مسلمین به آنجا فرستاد و بعد از آنکه عثمان از بین رفت علی شبانه وی را به خاک سپرد و نهایتا در سال ۶۵۶ میلادی به درخواست و بیعت مردم بعنوان چهارمین خلیفه مسلمین انتخاب شد و بمدت ۵ سال قدرت را در دست داشت.

اختلافات مبنایی در اصول و فروع دین
اصول دین اهل سنت و‌ شیعیان در توحید، معاد و نبوت مشترک است و شیعیان علاوه بر این ۳ اصل امامت و عدل الهی را نیز به اصول دین اسلام اضافه کرده‌اند.
هر دو در شبانه روز ۱۷ رکعت نماز می‌خوانند، اما اهل سنت این ۱۷ رکعت را در ۵ وعده و شیعیان در ۳ وعده می‌خوانند( شیعیان نماز ظهر، عصر  و مغرب, اشاء را یکجا می خوانند)

اسلام سیاسی
شیعه جنبشی است در اسلام که بیشتر ریشه سیاسی دارد و معتقد است در آخر الزمان  دوازدهمین امام از نسل ائمه که قرن‌هاست در غیبت هست ظهور کرده و در جهت مبارزه با ظلم و استقرار عدل و داد و برقراری حکومت اسلامی قیام خواهد کرد.
اما در اهل سنت نگاه سیاسی بدین شکل وجود ندارد.
در راستای همین جنبش است که اکثر علمای شیعه معتقد هستند اسلام قابلیت های لازم جهت استقرار حکومت اسلامی را دارد. بجز بخش اندکی از شیعیان که قائل به حکومت دینی نیستند، اکثر علما شیعه معتقد هستند در آخرالزمان امام غایبشان ظهور کرده و در جهت استقرار عدل و داد و مبارزه با ظلم، حکومت اسلامی برپا خواهد کرد.
به واسطه عصمتی که شیعیان برای ائمه خود همچون پیامبران قائل هستند و این نکته که علمای دین عصمت نداشته و در عصر غیبت ممکن است در حکومت اسلامی به اساس دین ضربه بخورد برخی عالمان دینی شیعه معتقد هستند، امکان استقرار و برپایی حکومت دینی در عصر غیبت وجود ندارد اما برخی دیگر معتقدند در عصر غیبت در میان عالمانی که شاخص هستند، اعلمی وجود دارد که جانشین امام زمان است و کلامش نیز کلام وی است، می تواند حکومت دینی برپا کند. نام این عالم اعلم در میان شیعیان ولی‌فقیه نام دارد.

کدام وحدت؟

(وحدت با من یا وحدت با هم)

جمهوری اسلامی ایران شکلی از یک حکومت دینی اسلامی‌، شیعی‌ست که در ۲۲بهمن ۵۷ مستقر شده است و رهبری و هدایت آن بر عهده‌ی ولی فقیه است. ولی فقیه فردی‌ست  که بر اساس فقه شیعه جانشین امام غایب در عصر غیبت است . بر مبنای فقه شیعی عالمان مذهب شیعه و مردم شیعه مذهب معتقد هستند که بر اساس احادیث و روایاتی که از ائمه شیعه نقل شده است، ولی‌فقیه جایگاه خاص و ویژه‌ای دارد. آنها حکم ولی‌فقیه را لازم الاجرا دانسته و معتقدند کلام ولی‌فقیه در عصر غیبت حکم کلام امام غایب را دارد. کلام امام غایب کلام رسول اکرم و کلام رسول نیز کلام خداست.
شیخ مفید (م ۴۱۴ ه. ق) درباره مبحث ولی فقیه می گوید: «اجرای حدود اسلام پس از حیات  نبی مکرم (ص) بر عهده ائمه است و ائمه نیز از آل محمد هستند. در واقع آنها نیز همچون انبیا منصوب از سوی خدا هستند و دیگر حاکمان و امرایی که ائمه علیهم السّلام نصب کردند و آنها این منصب را به فقهای شیعه تفویض کردند»
شیخ طوسی (م ۴۴۶ ه. ق) در این باره می گوید: «قضاوت تنها برای کسی جایز است که امام معصوم علیهم السّلام به او اجازه داده باشد و ائمه علیهم السّلام این منصب را به فقهای شیعه تفویض کردند»
مولا احمد نراقی (م ۱۴۳۵ ه. ق) نیز تصریح می کند: «آنچه برای پیامبر و امام که پیشوای مردم بودند- ثابت بود، برای فقیه نیز ثابت است؛ مگر اینکه دلیلی، حقی را تنها به آنان اختصاص داده باشد»
علامه مجلسی در جلد هشتم بحارالانوار درباره غیرشیعیان می‌گوید: تا زمان ظهور حضرت ولی‌عصر ما وظیفه داریم با دیگر مسلمان غیر شیعی همچون یک مسلمان شیعی برخورد کنیم تا زمان ظهور که در ابتدا امام زمان آنها را به شیعه دعوت می‌کنند و در صورت نپذیرفتن همه آنها را خواهد کشت.(مصاحبه آیت‌الله حیدری با حسین دهباشی، دقیقه ۱۷)
آیت الله کمال حیدری از علمای برجسته حوزه که تجربه تحصیل و تدریس در دو حوزه علمیه قم و نجف را دارد در ارتباط با هفته وحدت و وحدت میان شیعه و سنی می گوید، در میان شیعیان نظریه‌ای بر اساس احادیث و روایات وجود دارد که معتقد است ولی‌فقیه شخصی‌ست که در عصر غیبت جانشین امام غایب بوده و کلام او کلام حضرت ولی عصر است، کلام امام معصوم کلام رسول الله و کلام رسول الله کلام خدا. با این تعریف نپذیرفتن مذهب شیعه و یا حتی کلام ولی‌فقیه زمان خروج از دین محسوب می‌گردد. وی در ادامه می گوید: از نظر من در مسیری که همه به دنبال آن هستند حق و حقیقت است و بر مبنای تعریفی که بالاتر آمد شیعه خود را حق دانسته وحدت حق و باطل( با تاکید بر نگاه فوق)، کاملا بی معناست. شاید اگر دو مذهب شیعه و سنی در اصول دین اختلاف نداشتند و اختلافات فقط در فروغ دین و انجام آنها بود، وحدت معنا داشت.
به همین دلیل هم تقریب مذاهب و تلاش و کوشش در جهت نزدیک شدن به هم بی نتیجه مانده است و قبل و بعد هر کنفرانس تفاوتی با هم پیدا نکرده است. تصاویری که از نماز جماعت پایان کنفرانس های تقریب مذاهب منتشر شده است مهر تابیدی‌ست بر این ادعا. نمازی که اهل سنت به جدای از شیعیان و بلعکسآن را اقامه می کنند. با چنین نکاهی‌ست که هفته وحدت با رویکرد وحدت میان اهل سنت و شیعیان شکست خورده و عملا به هفته وحدت با رویکرد وحدت با من (رهبری نظام شیعی) تبدیل میشود.

اگر در طول این سالها بجای تاکید بر وحدت بر اتحاد تاکید میشد ماجرا رنگ و بوی دیگری پیدا می کرد.

بدین معنا که در راستای ایجاد همدلی و هم افزایی بیشتر در میان نحله‌های فکری و عقیدتی مختلف که در یک جامعه زنده و پویا غیر قابل انکار هستند بجای تشویق به وحدت که تجربه ای شکست خورده است میبایست بر ایجاد اتحاد تاکید کرده گام برداشت. اینگونه تمامی گرایشهای فکری و عقیدتی ضمن احترام به عقاید دیگران در جهت ایجاد یک هدف مشترک با حفظ مواضع اعتقادی شان متحد میشوند. در چنین جامعه‌ای حاکم می تواند بدون دغدغه از مدیرانی استفاده کند که با آنها اختلاف عقیده‌ای دارند. اینجا همگی برای یک زندگی بهتر و با آرامش از این بابت که باورهایشان محترم است و آسیبی متوجه آن نمیشود در کنار هم برای پیشرفت کشور گام بردارند.

مهمترین ضربه هفته وحدت به اساس دین خورده است که باعث شده برخی تصور کنند در اساس دین اشکالاتی وجود دارد که حل نشدنی است و عملا به بن‌بست رسیده‌اند. حال آنکه در دین اساسا مشکلی وجود نداشته و مشکل در باورهای غلط ماست که چون هم به دنبال حق هستیم و هم حقانیت اسلام، اسلام است. در پایان‌ با اشاره بر این نکته که نسخه اشتباه پزشک را به پای پزشکی نباید گذاشت معتقد هستم اسلام، اسلام است و قرائت‌های مختلف از اسلام باعث شده که این اختلافات همواره برجسته و شاخص باشند. برای مثال در ۳۹ سال گذشته بالای ۳۰ قرائت و برداشت از اسلام در داخل ایران عرضه شده است. قرائت‌هایی که برداشت خود را از دین درست می‌داند، همانگونه که داعش و داعشیزم نیز به عنوان قرائتی دیگر از دین خود را صحیح می‌داند.

مسعود مویدی

۲۳ آبان ۹۸

از وب‌سایت ایشان

برچسب ها

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن